Burmistrz Piotr Mieloch mówi o potrzebie nowego cmentarza w Środzie. Jako potencjalnie możliwą lokalizację wymienia tereny w rejonie średzkiej Źrenicy, blisko budowanej wschodniej obwodnicy miasta. Właścicielem terenu jest Fundacja Zakłady Kórnickie
- Kończą się powoli możliwości na terenie cmentarza parafialnego w Środzie. Dlatego też zastanawiamy się nad nowym miejscem pochówku - mówi burmistrz Piotr Mieloch. Jego zdaniem, koszty związane z koniecznością rozszerzenia cmentarza w obecnym miejscu byłyby znaczne. Być może trzeba byłoby nawieźć ogromne ilości ziemi, aby podnieść tereny przylegające do cmentarza i na nich chować zmarłych.
Dlatego też gmina sonduje możliwość nowej lokalizacji cmentarza, który byłby już cmentarzem komunalnym a nie parafialnym. Obecny cmentarz przy ul. Nekielskiej jest cmentarzem parafialnym parafii kolegiackiej.
- Być może nowy cmentarz mógłby powstać w rejonie średzkiej Źrenicy. To tereny leżące w rejonie danej stadniny koni, bliżej budowanej obwodnicy - mówi burmistrz Piotr Mieloch. W najbliższych dniach chce w tej sprawie rozmawiać z właścicielem gruntu, czyli z Fundacją Zakłady Kórnickie. - Jeśli uzyskamy aprobatę dla tego pomysłu w fundacji, będziemy chcieli zlecić badania geologiczne, aby sprawdzić, czy w ogóle można ten teren wykorzystać na cmentarz - dopowiada burmistrz. Burmistrz będzie chciał rozmawiać także z proboszczem kolegiackim ks. Januszem Śmiglem.
W Fundacji Zakłady Kórnickie dowiedzieliśmy się, że nie ma możliwości prawnych, aby grunt sprzedać, czy też oddać gminie w formie darowizny. Jedyną możliwością jest wywłaszczenie na ważny cel publiczny.
Trudno dokładnie powiedzieć, jaki obszar byłby brany pod uwagę w kontekście nowego cmentarza. Burmistrz mówi o 1 ha obszaru. Czy to jednak nie jest za mało? Na pewno na takim cmentarzu bez przeszkód mogłoby powstać kolumbarium na urny z popielonymi zwłokami.
Plusem lokalizacji może być bliskość obwodnicy i łatwość dojazdu. Trudno powiedzieć, czy plusem lub minusem będzie pagórkowate ukształtowanie terenu.
Sprawa na razie nie jest przesądzona. Nawet, jeśli nie w okolicach Źrenicy, gmina najprawdopodobniej będzie szukać nowego terenu na cmentarz.
Warto odnotować, że obecny cmentarz przy ul. Nekielskiej zajmuje powierzchnię 4,5 ha. 1 września 1998 roku cmentarz wraz z zachowanym ogrodzeniem, kaplicą i nagrobkami z 2 połowy XIX w. wpisany został do rejestru zabytków. Jak pisała w swojej monografii o cmentarzu w Środzie Bożenna Urbańska, początki obecnego cmentarza sięgają roku 1792, kiedy to Komisja Policji Obojga Narodów wydała „Uniwersał do Miast Wolnych Względem Cmentarzy i Szlachtuzów", który zobowiązywał magistraty do poszukiwania terenów pozamiejskich z przeznaczeniem na cmentarze. W tym samym roku stosowną uchwałę w sprawie nowego pozamiejskiego cmentarza dla Środy podjęła Rada Miejska. Wybór kolegiackiego probostwa padł na teren przy istniejącym od pocz. XVII wieku (lub być może i wcześniej) przy trakcie gnieźnieńskim kościele św. Sebastiana. Niewielki kościółek istniał być może jeszcze w pocz. XIX w. Prawdopodobnie z powodu złego stanu technicznego rozebrany został około 1805 r. Teren położony był stosunkowo daleko od centrum miasta, na pewno poza murami, a na dodatek „uświęcony" istnieniem kościoła św. Sebastiana.
Pierwszy pochówek na nowym cmentarzu odbył się prawdopodobnie w roku 1805. Cmentarz nosił nazwę „nowy cmentarz za miastem". Jednak już z końcem roku 1806, po około dwustu pochówkach ponownie powrócono do grzebania zmarłych na terenie dawnego cmentarza przy kościele św. Ducha. Praktykę tę kontynuowano aż do 1817 roku. Przyczyną takiego stanu rzeczy była niechęć mieszkańców do pochówku na nowym cmentarzu, wynikająca z dawnych przyzwyczajeń, sporej odległości od centrum i rzekomo podmokłego terenu, na którym miano dokonywać pochówków. W późniejszych latach cmentarz stał się jedynym miejscem pochówku średzian. Kaplicę na cmentarzu wybudowano w 1913 roku.
(kóz)